آموزش

صندوق قابل معامله یا ETF چیست؟

ETF یا صندوق قابل معامله نوعی صندوق سرمایه گذاری است که از دارایی‌های متنوع تشکیل شده و ساختاری شبیه صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک دارد.

هدف از ایجاد صندوق‌های سرما­یه ­گذاری مشترک، مدیریت حرفه‌­ای وجوه از طریق سرمایه‌های تجمع یافته در اوراق بهادار و کسب بازدهی مناسب است. به همین خاطر نحوه عملکرد و مدیریت دارایی‌­ها به طور مستقیم بر عملکرد صندوق‌ها تاثیر می­‌گذارد.

صندوق‌ها شامل واحدهای سرمایه­ گذاری‌­ای هستند که ارزش هر یک از آن‌ها با NAV ( به معنای خالص ارزش دارایی‌­ها) مشخص می­‌شود.

در روزهای اخیر حتما واژه صندوق‌­های ETF بارها به گوش­تان خورده است. در ادامه این مطلب به مفهوم این گونه از صندوق‌ها و تفاوت آن با صندوق‌های دیگر می‌پردازیم.

مفهوم ETF

etf

ETF مخفف عبارت « Exchange Traded Fund » به معنی صندوق قابل معامله است. صندوق ETF دارایی ارزشمندی است که سرمایه­ گذاران مختلف از مدیران مالی شرکت‌های عالی رتبه تا افراد تازه وارد و مبتدی می­‌توانند به عنوان یک دارایی ارزشمند آن را در سبد دارایی خود داشته باشند.

برخی از سرمایه­ گذاران صندوق‌­های قابل معامله را به عنوان دارایی ارزشمند و اصلی سبد خود انتخاب می­‌کنند و بر آن‌ها متمرکز می‌شوند اما عده‌­ای نیز سرمایه گذاری در صندوق­‌های ETF را برای بهبود شرایط سبد دارایی‌های خود انجام می‌دهند.

صندوق‌­های سرمایه­ گذاری نیز همانند سایر سهام معامله می‌­شوند و کارکرد آن‌­ها نیز با اندکی تفاوت شبیه به صندوق­‌های سرمایه­ گذاری مشترک است.

نکته مهمی که باید در نظر داشت، این است که هنگام خرید واحدهای این صندوق­‌ها باید مانند خرید سهام و واحد صندوق­‌های مشترک درک درست و صحیحی از آن داشت تا بتوان به سود خوبی دست پیدا کرد.

ویژگی‌های صندوق­‌های ETF

سهولت در سرمایه­ گذاری

ETF ها نیز همانند سایر سهام و صندوق­‌ها در بورس قابل معامله هستند، بنابراین افرادی که کد بورسی دارند به راحتی می‌­توانند همچون خرید سایر سهام از دفاتر کارگزاری‌ها و سامانه معاملات بر خط برای خرید و فروش این صندوق­‌ها به آسانی اقدام کنند.

امکان بررسی لحظه‌ای ارزش خالص دارایی­‌ها

در سایت tsetmc.com به طور اتوماتیک ارزش خالص دارایی­‌های صندوق‌های ETF هر دو دقیقه یک بار به روز رسانی می‌­شود و سرمایه ­گذاران می­‌توانند از ارزش لحظه‌­ای دارایی خود آگاه شوند.

امکان سرمایه گذاری حتی با سرمایه‌ای اندک

از مزایای صندوق­‌های ETF نسبت به سایر صندوق­‌های سرمایه­ گذاری این است که حتی با سرمایه اندک (زیر یک میلیون تومان) هم می‌­توان برای خرید این صندوق‌­ها از طریق کارگزاری­‌ها یا پنل معاملاتی خود اقدام کرد؛ در حالی که سرمایه­ گذاری در صندوق‌­های سرمایه­ گذاری مشترک دارای محدودیت حداقل سرمایه ­گذاری هستند که گاهی این حداقل سرمایه چندین میلیون تومان است.

دارای معافیت از پرداخت مالیات به هنگام خرید و فروش

در راستای تسهیل اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، طبق تبصره ۱ ماده ۷ قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید، بابت صدور و انتقال واحدهای صندوق‌های قابل معامله هیچ­گونه مالیاتی از سهامداران اخذ نمی‌­شود.

برای سرمایه­ گذاری در این صندوق­‌ها حداقل و حداکثر مبلغی تعیین نشده است و دوره فعالیت­شان نیز نامحدود است. حداکثر به مدت ۳ روز امکان بازخرید واحدها وجود دارد و بازخرید صندوق‌­ها در کوتاه مدت بدون پرداخت جریمه صورت می‌گیرد.

صندوق‌­های ETF شامل چه دارایی‌­هایی هستند؟

صندوق­‌های ETF می­‌توانند شامل چندین سهم باشند؛ مانند سهام، سپرده بانکی، طلا، اوراق دولتی، پول نقد، سکه، ارز یا ترکیبی از تمامی این موارد. مدیران صندوق‌­ها می­‌توانند ترکیبی از دارایی­‌ها را در صندوق قرار دهند.

درصد مالکیت شما از صندوق­‌ها به میزان دارایی که از آن صندوق خریداری می‌­کنید، بستگی دارد.

به طور مثال اگر صندوقی شامل ترکیبی از طلا و اوراق خزانه و سهام باشد و ۵۰ درصد آن طلا، ۲۰ درصد آن اوراق خزانه و ۳۰ درصد آن سهام باشد و شما به میزان یک درصد از این صندوق را خریداری کرده باشید یعنی از هر یک از واحدهای تشکیل دهنده این صندوق درصدی را خریداری کرده­‌اید. اما نکته ای که باید در نظر داشته باشید این است که شما به عنوان سهامدار قادر به انتخاب و تعییر ترکیب صندوق نیستید و به طور دلخواه نمی‌­توانید مشخص کنید که از کدام دارایی چه میزان خرید کنید.

دارایی شما در صندوق باقی می‌­ماند و قابل تحویل به صورت فیزیکی نیست اما می توانید از منافع آن بهره­‌مند شوید.

انواع صندوق‌­های ETF

هر چند که برخی از صندوق­‌های ETF در بازار ایران وجود ندارند اما این صندوق انواع متفاوتی دارد و سرمایه­ گذاران می­‌توانند با توجه به روحیه و انتظاراتشان صندوق مناسب خود را برای خرید انتخاب کنند.

در ادامه به معرفی انواع صندوق­‌های ETF می­‌پردازیم.

صندوق با درآمد ثابت

این صندوق یکی از انواع صندوق‌­های ETF است که شما به هر میزان واحدی که از  صندوق خریداری می­‌کنید، مقدار مشخصی درآمد نیز کسب می‌­کنید.

بازدهی این صندوق‌­ها سالانه است و اگر در بازه‌ای کم­تر از یک سال بخواهید آن را بفروشید، قاعدتا بازدهی کم­تری نسبت به یک سال کسب خواهید نمود اما اصل پول و سود شما تضمین شده است. مقدار رشد در این صندوق­‌ها نیز مشخص شده است.

صندوق با درآمد ثابت شامل اوراق مشارکت بانکی، سپرده بانکی یا سایر اوراق با درآمد ثابت مانند اوراق خزانه است که حدود ۷۰ درصد این صندوق را تشکیل می‌­دهند و نسبت به سایر صندوق­‌های ETF به عنوان یک سرمایه­ گذاری بدون ریسک در نظر گرفته می‌­شود.

 برای اطلاع از دارایی­‌های یک صندوق می‌­توانید به امیدنامه آن رجوع کنید.

صندوق سهام

معمولا ۷۰ درصد از این صندوق شامل سهام است و شما در سود و زیان آن شریک هستید. بر خلاف صندوق با درآمد ثابت، شما از بازگشت اصل سرمایه و بهره آن مطمئن نخواهید بود حتی ممکن است هیچ سودی کسب نکنید.

صندوق مختلط

همانطور که از اسم این صندوق مشخص است، این صندوق ترکیبی از دو صندوق قبلی است.

دارایی این صندوق نیز ترکیبی از سهام و اوراق است؛ به این صورت که حداقل ۴۰ درصد از دارایی این صندوق سهام، حداقل ۴۰ درصد اوراق با درآمد ثابت (مثل سپرده) و ۲۰ درصد باقی مانده نیز می‌تواند سهام یا اوراق باشد.

صندوق بازار خارجی

همانطور که در داخل کشور می‌­توانید بر روی صندوق‌­ها سرمایه­ گذاری کنید، این امکان وجود دارد که بر صندوق بازار خارجی سایر کشورها نیز سرمایه­ گذاری کنید اما سرمایه­ گذاری بر صندوق ETF کشورهای دیگر (Foreign Market) می‌تواند برای شما محدودیت‌­هایی از جمله عدم توانایی در خواندن صورت مالی داشته باشد.

برای سرمایه ­گذاری در صندوق­‌های ETF خارجی می­‌توانید در چنین صندوقی سرمایه­ گذاری نمائید.

صندوق ارز

سرمایه­ گذارانی که میزان ریسک‌پذیری­شان بیشتر است و توانایی تحمل ریسک نوسان‌های ارزی را دارند در این­گونه صندوق­‌ها که شامل ارز هستند، سرمایه­ گذاری می­‌کنند. این صندوق ETF در بازار فارکس مرسوم‌­تر است.

صندوق صنعتی

گاهی اوقات افراد می­‌دانند یک صنعت رشد خوبی خواهد داشت و نسبت به آینده آن امیدوارتر هستند اما چون صنایع شامل سهام مختلفی هستند، تشخیص سهم بهتر برای­شان مشکل است. در این­ مواقع صندوق صنعتی که شامل ترکیبی از سهام یک صنعت است بهترین انتخاب برای سرمایه­ گذاری خواهد بود.

مثلا صنعت دارو ترکیبی از سهام مختلف است ولی انتخاب بهترین سهم این صنعت برای سرمایه ­گذارانی که دانش و اطلاعات کافی ندارند، دشوار است. به همین خاطر صندوق صنعتی پیشنهاد می‌شود.

صندوق کالایی

ممکن است شما برای کاهش ریسک سرمایه گذاری خود اقدام به خرید طلا یا فلزات گران­‌بها نمائید اما این دارایی‌­ها نیز ممکن است دچار نوسان قیمتی شوند. در این شرایط رسمایه گذاری در صندوق کالایی که ترکیبی از فلزات گران­‌بها و غیرگران­‌بها است، پیشنهاد می‌شود.

فلزات گران‌­بها شامل طلا، نقره و پلاتین و فلزات غیرگران‌بها شامل فولاد، آلومینیوم، مس و غیره هستند.

صندوق خرسی یا صندوق معکوس

ETF معکوس یا ETF خرسی  (Inverse ETF or Bear ETF) یکی از صندوق‌­های جالب است که در روزهای منفی بازار کاربرد دارد.

سازوکار این صندوق به این صورت است که می‌توانید سهمی که ندارید را بفروشید و وقتی سهم ارزان شد، آن را بخرید. اصطلاحا به این عمل شورت‌سل (Short Sell) گفته می­‌شود.

راهنمای سرمایه گذاری در صندوق‌های ETF

به افرادی که توانایی مدیریت سبد دارایی خود را بنا به دلایلی مثل نداشتن فرصت یا مهارت کافی ندارند و نمی­‌خواهند ریسک داشتن تنها یک سهم را متقبل شوند، توصیه می‌­شود که سبد دارایی را متنوع کنند و ترکیبی از دارایی‌­ها را در سبد خود داشته باشند. داشتن سبد متنوع ریسک را برای افراد کاهش می‌دهد.

در واقع این صندوق‌­ها مناسب افرادی هستند که معامله سهام را ترجیح می‌­دهند اما نمی‌خواهند ریسک زیادی متقبل شوند و از طرفی سرمایه ­گذاری در صندوق‌­های ثابت را نمی‌پذیرند و به دنبال تنوع بخشی به سبد خود هستند.

سرمایه ­گذاری در این صندوق­‌ها را اینگونه می‌­توان خلاصه کرد که این صندوق‌­ها مناسب سرمایه ­گذاران میان مدتی یا بلند مدتی است که به دنبال نوسان­‌گیری نبوده و به دنبال سرمایه­ گذاری و نگه­داری سهم هستند.

چگونه به اعتبار صندوق­‌ها اطمینان کنیم؟

در گذشته متقاضیان واحدهای صندوق­‌ها به حساب مدیر صندوق وجهی را پرداخت می­‌کردند و به همین طریق دارنده واحد­های صندوق می­‌شدند.

اما چون افراد مبتدی و ناآشنا به بازار نمی­‌توانستند به مدیر صندوق اطمینان کافی را داشته باشند، برای سرمایه­ گذاری در صندوق­‌ها نیز مردد می­‌شدند. صندوق‌­های ETF به دلیل آنکه در بورس معامله می­‌شوند و تحت قوانین بازار بورس و اوراق بهار وارد بازار شده‌­اند و نظارت­‌های کافی بر آن‌ها وجود دارد، اطمینان افراد، حتی افراد ناآشنا به بازار نیز نسبت به آن‌ها بیش­تر از قبل شده است.

چه زمان می‌­توان واحدهای خریداری شده را فروخت؟

از آنجایی که این صندوق­‌ها در بازار بورس معامله می‌­شوند و ارزش آن­‌ها تعیین کننده ارزش آن­‌ها است، امکان دارد به واسطه افزایش تقاضا، گاهی واحدهای این صندوق از NAV تعیین شده بالاتر رود یا بالعکس، به دلیل کاهش تقاضا و یا افزایش عرضه ارزش آن­‌ها از NAV پایین‌­­تر بیاید.

اما شما می‌­توانید هر زمان که بخواهید برای فروش واحدهای این صندوق اقدام نمائید. پول حاصل از فروش آن نیز حداکثر پس از گذشت ۳ روز از درخواست واریز وجه، توسط کارگزار به حساب شما واریز می­‌گردد.

چگونه از NAV صندوق‌­ها مطلع  شویم؟

در سایت tsetmc.com روی تابلوی صندوق، رقم NAV آن مشخص شده است و رقم NAV صندوق خود را می‌­توانید از این سامانه مشاهده کنید.

چگونه می‌توان از صندوق‌­ها سود دریافت کرد؟  ETFها هم تقسیم سود دارند؟

صندوق­‌های ETF می‌­توانند هم سودده باشند هم نه!

در واقع زمانی این صندوق­‌ها سودده هستند که واحدهای تشکیل دهنده صندوق سودده هستند و ارزش هر واحد صندوق نیز افزایش می‌­یابد و به تبع سود صندوق نیز افزایش می‌یابد. در این­گونه موارد، سود صندوق تنها وابسته به میزان NAV آن است. بنابراین باید به رقم NAV صندوق توجه نمائید.

مراحل سرمایه گذاری در ETF

۱- دریافت کد بورسی از یک کارگزاری

۲- شناسایی صندوق ETF مناسب در بورس با تحقیق و بررسی

۳- خریداری صندوق مورد نظر با ثبت درخواست خرید در سامانه معاملات آنلاین

۴- فروش تمام یا بخشی از سرمایه ­گذاری در زمان دلخواه

نکات مهم سرمایه گذاری در ETF

  • یکی از معیارهای مورد توجه در انتخاب صندوق، توجه به نوع مدیریت و نحوه عملکرد آن است.
  • بهتر است دید سرمایه ­گذاری در این صندوق‌ها بلند مدت یا میان مدت باشد؛ یعنی با دید حداقل ۶ ماه تا یک ساله در این صندوق­‌ها سرمایه­ گذاری نمائید.
  • سرمایه ­گذاری در صندوق‌ها و کسب سود، نسبت به سرمایه ­گذاری در سهام به زمان بی­شتری نیاز دارد بنابراین پیش از سرمایه ­گذاری در این صندوق‌­ها اطمینان داشته باشید که در کوتاه مدت به پول آن نیاز پیدا نمی­‌کنید.
برچسب ها

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن