آموزش

حق تقدم سهام؛ اولویت سهامداران برای خرید سهام تازه

زمانی که سرمایه یک شرکت افزایش پیدا می‌کند، به همان نسبت هم بر تعداد سهم‌های آن شرکت افزوده می‌شود. در این صورت سهامداران انتظار افزایش مالکیت خود را دارند زیرا با انتشار سهام تازه، درصد مالکیت آنان کاهش می‌یابد. بنابراین بر اساس قانون تجارت، در صورت افزایش تعداد سهام شرکت، حق سهامداران نیز افزایش پیدا می‌کند. به زبانی ساده‌تر، منظور از حق همان حق تقدم خرید سهام است.

وقتی شرکت‌ها می‌خواهند سرمایه جدیدی از عموم مردم دریافت کنند، اول این فرصت را در اختیار سهامداران خودشان می‌گذارند و اوراقی به اسم حق تقدم منتشر می‌کنند. بر این اساس سهامداران فعلی نسبت به سهامداران جدید برای خرید سهام یک شرکت دارای اولویت خواهند بود. اما فرایند انتشار حق تقدم چیست، چگونه حق تقدم سهام را بخریم و چطور باید از آن استفاده کرد؟ در ادامه‌ی این مطلب به تمامی این سوالات پاسخ می‌دهیم.

دلیل انتشار حق تقدم سهام بورسی چیست؟

انتشار حق تقدم سهام در شرایطی انجام می‌شود که شرکت قصد افزایش سرمایه دارد. فرض کنید شما سهامدار ۱۰۰۰۰ سهم از یک شرکت هستید. حال اگر شرکت به میزان ۴۰ درصد افزایش سرمایه بدهد، تعداد سهام شما تغییری نمی‌کند و میزان مالکیت شما در شرکت نسبت به حالت قبل از افزایش سرمایه، کاهش پیدا می‌کند.  به همین دلیل برای ثابت ماندن درصد مالکیت شما، شرکت این حق را به شما می‌دهد که نسبت به درصد افزایش سرمایه حق تقدم در خرید سهام جدید منتشر شده را داشته باشید. در نتیجه شما به اندازه ۴۰ درصد از تعداد سهم‌هایی که داشته‌اید، حق تقدم خواهید داشت. پس در این حالت ۴۰۰۰ حق تقدم خرید سهام (۴۰ درصد از ۱۰۰۰۰ سهم) به شما تعلق خواهد گرفت.

نحوه استفاده از حق تقدم سهام

باید توجه داشت که فرایندی که در بالا توضیح داده شد، تنها در صورتی که شرکت سهام جدیدی را برای فروش منتشر کند (یعنی در افزایش سرمایه از محل آورده نقدی) صادق است. اما اگر افزایش سرمایه شرکت از محل سود انباشته باشد، سودی که متعلق به سهامداران شرکت است تبدیل به سهام می‌شود و حق تقدم سهام دیگر معنی ندارد. برای آشنایی با افزایش سرمایه و روش‌های مختلف آن مقاله «افزایش سرمایه شرکت‌های بورسی؛ راهی برای تامین مالی توسعه شرکت» را بخوانید.

پس از تصویب افزایش سرمایه، شرکت برای کلیه سهامداران فعلی خود یک فرم تحت عنوان گواهی حق تقدم خرید ارسال می‌کند. سهامداران در صورت تمایل جهت حفظ درصد مالکیت و افزایش سرمایه خود می‌بایست این فرم را پر کرده و در مهلتی که شرکت مقرر می‌کند، فرم را تحویل دهند. اگر به هر دلیلی تمایل به انجام این کار نداشتند، می‌توانند از پر کردن آن صرف نظر نمایند.

نحوه تبدیل حق تقدم به سهام

بعد از ارسال فرم حق تقدم خرید سهام، باید به تعداد هر فرم حق تقدم، معادل ارزش اسمی برای شرکت آورده نقدی داشته باشید. ارزش اسمی هر سهم ۱۰۰۰ ریال است و موظف هستید که به تعداد فرم‌های حق تقدم خود ۱۰۰۰ ریال پرداخت کنید که معادل یک سهم است. بعد از ثبت افزایش سرمایه شرکت در سازمان بورس، حق تقدم‌های شما به صورت اتوماتیک تبدیل به سهام عادی می‌شود. این روند تقریبا سه الی شش ماه به طول می‌انجامد.

نحوه فروش حق تقدم سهام

بعد از افزایش سرمایه شرکت، در مجمع یک نماد حق تقدم برای آن شرکت تعریف می‌شود تا از این طریق، آن دسته از سهامدارانی که تمایل به شرکت در افزایش سرمایه ندارند، بتوانند از طریق آن نماد، حق تقدم‌های خود را بفروشند. مثلا اگر شرکت ایران خودرو با نماد خودرو افزایش سرمایه بدهد، نماد حق تقدم آن “خودروح” خواهد بود.

در مثالی که زدیم شما ۱۰۰۰۰ سهم خودرو و ۴۰۰۰ حق خودرو بعد از افزایش سرمایه خواهید داشت.  این حق تقدم را می‌توان همانند سهام عادی از طریق کارگزاری و یا از طریق سیستم آنلاین به فروش رساند. معمولا قیمت حق تقدم به اندازه همان مبلغ اسمی (۱۰۰۰ ریال) از قیمت سهم عادی کمتر است. البته این اختلاف می‌تواند به دلایل متعددی کمتر یا بیشتر از این عدد نیز باشد.

دامنه نوسان در حق تقدم

خرید و فروش نماد حق تقدم می‌تواند در یک روز نسبت به روز گذشته خود ۲۰ درصد (مثبت ۱۰ درصد و منفی ۱۰ درصد) نوسان داشته باشد. به عبارت دیگر دامنه نوسان برای خرید و فروش نماد حق تقدم شرکت‌ها ۲ برابر دامنه نوسان سهام عادی است.  بنابراین ریسک خرید و فروش حق تقدم بیشتر از خرید و فروش سهام عادی است چرا که در طول روز در بیشترین حالت حق تقدم می‌تواند حدود ۲۰ درصد نوسان داشته باشد، در صورتی که این دامنه نوسان برای سهام عادی ۱۰ درصد است.

نماد حق تقدم چه مدت باز است و چگونه حق تقدم سهام را بخریم؟

نماد حق تقدم یک شرکت تنها در یک بازه زمانی مشخص (حداقل ۲ ماه) قابل خرید و فروش است و افرادی که تمایل به استفاده از حق تقدم ندارند می‌بایست در این بازه زمانی اقدام به فروش حق تقدم خود کنند. همچنین افرادی که در مجمع سهامدار نبوده‌اند، می‌توانند این حق تقدم‌ها را خریداری کنند.

افرادی که به تازگی این حق تقدم‌ها را بخرند، باید مبلغ اسمی سهم را به حساب شرکت واریز کنند تا تبدیل به سهم عادی شود. البته خیلی از افراد نیز این حق‌ها را مانند سهام عادی خرید و فروش می‌کنند و از نوسانات آن سود می‌برند.

حق تقدم استفاده نشده چیست؟

حق تقدم استفاده نشده به حق تقدم افرادی اطلاق می‌گردد که نه فرم شرکت در افزایش سرمایه را پر کرده‌اند و نه آن حق را به شخص دیگری فروخته‌اند. در این حالت این حق توسط خود شرکت از طریق آگهی و به روش حراج به فروش می‌رسد. سپس کارمزدهای فروش از مبلغ مربوطه کسر شده و باقیمانده آن را به حساب سهامداران واریز می‌کند. قیمتی که این حق تقدم‌ها به فروش می‌رسد معمولا نزدیک به قیمت آخرین روزهای معامله نماد حق تقدم است. اما ممکن است از آن کمتر و یا بیشتر هم باشد.

در نهایت این نکته حائز اهمیت است که هر فردی که در زمان برگزاری مجمع شرکت سهامدار باشد، مشمول تصمیمات مجمع از قبیل افزایش سرمایه می‌شود. پس حق تقدم سهام به افرادی تعلق می‌گیرد که در زمان برگزاری مجمع شرکت، سهامدار بوده‌اند.

جمع‌بندی

زمانی که در فرایند افزایش سرمایه، سرمایه یک شرکت افزایش پیدا می‌کند، به همان نسبت هم بر تعداد سهم‌های آن شرکت افزوده می‌شود. در این شرایط به سهامداران شرکت بنا بر نسبت مالکیتشان، حق تقدم سهام تعلق می‌گیرد. بر این اساس سهامداران شرکت برای خرید سهام تازه منتشر شده در اولویت قرار می‌گیرند. سهامداران با پرداخت مبلغ اسمی حق تقدم سهام می‌توانند آن را به سهام عادی در پرتفوی خود تبدیل کنند.

حق تقدم اما قابل فروش نیز هست و پس از بازگشایی نماد معاملاتی آن، می‌تواند در بورس معامله شود. دامنه نوسان حق تقدم بیشتر از سهام عادی بوده و مثبت و منفی ۱۰ درصد است. اگر فردی حق تقدم سهام خود را نفروشد و ارزش اسمی آن را نیز پرداخت نکند، پس از پایان مهلت معامله حق تقدم، شرکت به طور خودکار آن را می‌فروشد و مبلغ آن را به سهامدار پرداخت می‌کند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا